De beste seizoenen om een kemphaan te zien
De kemphaan kun je het beste zien tijdens de voor- en najaarstrek. Omdat de kemphaan in Nederland een zeer zeldzame broedvogel is, heb je dan de meeste kans om ze te spotten. Ze stoppen dan onderweg om bij te tanken in natte gebieden.

Voorjaar (april-mei): 

• In het voorjaar migreren de kemphanen naar hun broedgebieden in Noord-Europa en Noord-Azië.
• Mannetjes in deze periode hebben hun indrukwekkende en felgekleurde baltskleed, met de opvallende kraag en kuif. Dit maakt ze een stuk makkelijker te herkennen. 

Najaar (juli-september): 

• Vanaf half juli begint de najaarstrek al en bereikt deze een hoogtepunt in augustus en september.
• In het najaar hebben kemphanen hun onopvallende winterkleed. Ze zijn dan egaal bruin of grijs en missen de kuif en kraag, wat ze lastiger te herkennen maakt.
• In deze periode kun je vaak grotere groepen tegenkomen, die soms uit duizenden vogels kunnen bestaan.

Leefgebied en gedrag 

• Leefgebied: Kemphanen broeden in moerassen en natte weilanden in Noord-Eurazië.
• Baltsgedrag: De mannetjes voeren hun baltsritueel uit op speciale, traditionele plekken, de zogenaamde lekken.
• Trek: De kemphaan is een trekvogel. Hij overwintert in grote zwermen in Zuid- en West-Europa, Afrika, Zuid-Azië en Australië.
• Voedsel: Ze zoeken hun voedsel, zoals insecten en wormen, in ondiep water en modderige bodems. 

Status in Nederland:

De kemphaan is een sterk afgenomen broedvogel in Nederland en staat daarom op de Rode Lijst. In het voor- en najaar is hij nog wel als doortrekker te zien in moerasgebieden.

Tips voor succesvol spotten: 

• Let op de trekperiodes: De beste periodes zijn april-mei voor de voorjaarstrek en juli-september voor de najaarstrek.

• Kijk op de juiste plekken: Zoek naar drassige weilanden, moerasgebieden en slikplaten aan oevers.

• Raadpleeg waarnemingswebsites: Om de kans te vergroten, kun je gespecialiseerde websites zoals Waarneming.nl raadplegen om te zien waar kemphanen recentelijk zijn gezien. 

Let op: De kemphaan is als broedvogel bijna verdwenen uit Nederland, dus de grootste kans om er een te zien is tijdens de trek. 

Er zijn geen officiële, grote parkeerterreinen direct bij de Klutenplas, dus u parkeert vaak langs de openbare weg. Let op eventuele lokale parkeerborden of -beperkingen.

Parkeermogelijkheden

• Dichtbij: Bezoekers parkeren vaak de auto in de berm aan de Zandvoortweg in Middelburg, waar de hoofdingang van het natuurgebied Sint Laurense Weihoek zich bevindt.

• Vanaf de dijk: U kunt ook parkeren op een kleine parkeerplaats nabij de dijk. Vanaf daar is het ongeveer 30 minuten lopen naar de Klutenplas zelf. 

Bezoekers parkeren vaak langs de Zandvoortweg in Middelburg, nabij de ingang van het natuurgebied Sint Laurense Weihoek.

• Adres: Zandvoortweg, 4333 RC Middelburg

• Geschatte coördinaten voor de ingang: De coördinaten voor het gebied zelf zijn 51.528036, 3.582269. U kunt uw navigatie het beste instellen op het bovenstaande adres en daar een geschikte parkeerplek in de berm zoeken.

De coördinaten voor Locatie 3 - Klutenplas, zoals vermeld op het informatiebord, zijn: 51.528036, 3.582269

Een kemphaan (Calidris pugnax) is een middelgrote, sociale waadvogel die bekendstaat om de spectaculaire en zeer gevarieerde baltsrituelen van de mannetjes. In de rest van het jaar is de kemphaan veel onopvallender, met een overwegend bruin verenkleed. Tijdens het voorjaar zijn grote aantallen kemphanen aanwezig in de Nederlandse graslanden, waaronder de Klutenplas.

Een kemphaan (Calidris pugnax) is een middelgrote, sociale waadvogel die bekendstaat om de spectaculaire en zeer gevarieerde baltsrituelen van de mannetjes. In de rest van het jaar is de kemphaan veel onopvallender, met een overwegend bruin verenkleed. 

Kenmerken van de kemphaan: 

• Baltskleed (mannetje): De mannetjes hebben in het voorjaar een opvallende kuif en een kraag van veren die ze kunnen opzetten tijdens de balts. Deze kraag kan allerlei kleuren hebben, van zwart en wit tot rossig en blond.
• Verschillende mannetjestypen: Er zijn verschillende soorten mannetjeskemphanen met verschillende baltsstrategieën:
  • Honkmannen: Vechten om een eigen territorium op het baltsveld, ook wel 'lek' genoemd.
  • Satellietmannen: Hebben vaak een opvallende witte kraag en profiteren van de gevechten van de honkmannen door dichtbij te blijven.
  • Faren: Lijken qua uiterlijk sterk op een vrouwtje en proberen stiekem te paren terwijl de andere mannetjes vechten.
• Vrouwtjes (kemphoen): Vrouwtjes zijn kleiner en hebben een veel minder opvallend verenkleed. Zij zorgen alleen voor het nest en de jongen.
• Overige kenmerken: Kemphanen hebben oranje-gele poten en een lange nek. In de vlucht is een duidelijke witte streep op de vleugel en stuit zichtbaar. 

Goede locaties om kemphanen te spotten:
Als de kemphaan in Nederland te zien is, is dat vooral tijdens de voor- en najaarstrek. Hij is hier dan op doortocht en stopt om te rusten en te eten. De beste plekken om hem te vinden zijn dan natte gebieden met modderige oevers en kort gras. 

• Zuidwest-Friesland: Dit is een van de beste gebieden, vooral in het voorjaar. In de uitgestrekte natte weidegebieden in Zuidwest-Friesland maken zeer grote aantallen kemphanen een tussenstop.
• De Grote Peel: Dit moerasgebied in Noord-Brabant en Limburg is een bekende plek waar regelmatig groepjes kemphanen worden waargenomen.
• Het Lauwersmeergebied: Ook in dit gebied in het noorden van het land kun je tijdens de trektijd kemphanen zien.
• De Brabantse Biesbosch: In dit grote moerasgebied zijn ook het hele jaar door kemphanen te vinden.
• Uiterwaarden: Langs de grote rivieren, zoals bij de uiterwaarden van de Maas en de Waal, kun je met wat geluk ook kemphanen zien als ze stoppen tijdens hun trek. 

De kemphaan is het beste te zien tijdens de trekperioden, met name in het voorjaar en het vroege najaar. De beste maanden zijn:

Voorjaarstrek: Maart tot en met Mei

Tijdens het voorjaar zijn grote aantallen kemphanen aanwezig in de Nederlandse graslanden, waaronder de Klutenplas.

• De piek van de voorjaarstrek ligt rond eind februari, begin maart.
• Mei wordt specifiek genoemd als een maand waarin de kemphaan vaak in groepen van tientallen tot honderden te zien is op drassige graslanden en modderige oevers, waar ze foerageren en de mannetjes hun opvallende balts laten zien om indruk te maken op de vrouwtjes. 

Najaarstrek: Juli tot September

De najaarstrek begint vroeg in de zomer.

• De kemphaan is een vroege najaarstrekker, waarvan de aantallen al in juli beginnen te pieken.
• De trek gaat door tot in september. 

Wintermaanden

Volgens het informatiebord bij de Klutenplas, zit er in de wintermaanden ook een klein aantalkemphanen in het gebied, maar de aantallen zijn dan veel lager dan tijdens de trek.

Conclusie: De absolute topmaand om de kemphaan in actie te zien is waarschijnlijk mei, wanneer de balts plaatsvindt en er veel vogels op doortrek zijn. Voor grote aantallen tijdens de trek is ook het vroege najaar (juli-augustus) een goede keuze.